Sản phẩm thủ công truyền thống Nhật Bản: Thủy tinh Satsuma Kiriko

Giống như Edo Kiriko ở Tokyo, Satsuma Kiriko là một sản phẩm thủ công truyền thống bằng thủy tinh tiêu biểu của Nhật Bản. Nếu thủy tinh Edo Kiriko hơi mỏng thì Satsuma Kiriko lại dày hơn một chút. Điều này khiến cho màu sắc mỗi sản phẩm sẽ khác nhau tùy thuộc vào độ sâu của rãnh cắt. Ngoài ra, thủy tinh Satsuma Kiriko thường được phủ hai màu khác nhau khiến màu sắc trên sản phẩm biến đổi đa dạng. Đây là lý do sản phẩm vô cùng được yêu thích ở cả trong và ngoài nước.

Lịch sử phát triển của Satsuma Kiriko

Satsuma Kiriko là sản phẩm thủ công truyền thống bằng thủy tinh của tỉnh Kagoshima, thuộc Kyushu, phía Nam Nhật Bản. Satsuma Kiriko đặc trưng bởi sự chuyển đổi màu sắc độc đáo và các hoa văn tinh xảo được những người thợ thủ công chạm khắc bằng tay. Việc sử dụng loại thủy tinh dày và nặng khiến cho màu thủy tinh sẫm hơn khi cắt nông và nhạt hơn khi cắt sâu. Điều này khiến cho màu sắc sản phẩm chuyển đổi một cách sống động.

© K.P.V.B

Satsuma Kiriko xuất hiện từ những năm 1840. Khi đó, vị lãnh chúa phong kiến thứ 26 (vị lãnh chúa cai trị lãnh thổ vào thời điểm đó) của Satsuma (nay là tỉnh Kagoshima) là Shimazu Narioki đã bắt đầu sản xuất các sản phẩm thủy tinh, khởi nguồn cho sự ra đời của Satsuma Kiriko. Narioki tập trung vào sản xuất dược phẩm và đã mời thợ chế tác thủy tinh Shimoto Kamejiro từ Edo (nay là Tokyo) đến để sản xuất loại thủy tinh chịu được kích ứng từ hóa chất.

Sau đó, đến thời của vị lãnh chúa phong kiến thứ 27 là Shimazu Nariakira, kĩ thuật chế tác thủy tinh phát triển nhanh chóng nhờ vào chính sách hiện đại hóa. Những người thợ đã thành công trong việc phát triển kỹ thuật tạo màu cho thủy tinh, loại thủy tinh có màu hồng đậm tuyệt đẹp đã được đặt tên là “Thủy tinh hồng của Satsuma”. Chính sách hiện đại hóa cùng với sự phát triển vượt bậc về kĩ thuật đã biến hoạt động sản xuất thủy tinh Satsuma trở thành một môn nghệ thuật, thu hút sự chú ý không chỉ từ Nhật Bản mà cả từ nước ngoài. Tuy nhiên, sự phát triển của Satsuma Kiriko đã đột ngột dừng lại. Cái chết đột ngột của Shimazu Nariakira vào năm 1858 làm cho ngành công nghiệp sản xuất thủy tinh Satsuma Kiriko bị thu hẹp về tài chính. Đồng thời, chiến tranh Satsuma (trận chiến giữa phiên Satsuma và Anh năm 1863) diễn ra cùng thời điểm đó đã làm cho ngành sản xuất bị phá hủy. Chỉ trong vòng hơn 20 năm, ngành sản xuất thủy tinh Satsuma Kiriko đã bị đình trệ hoàn toàn.

Khoảng 100 năm sau, khi thủy tinh Satsuma Kiriko chỉ còn là kí ức, dự án khôi phục ngành sản xuất thủy tinh Satsuma Kiriko đã được diễn ra vào năm 1985. Với sự hợp tác của tỉnh Kagoshima, dự án được tiến hành chủ yếu bởi Công ty TNHH Shimadzu, và cùng năm đó, “Công ty TNHH thủ công mĩ nghệ thủy tinh Satsuma” được thành lập. Các thợ thủ công chế tác thủy tinh và các chuyên gia từ khắp nơi trên đất nước đã tập trung lại để khôi phục sản xuất dựa vào việc tham khảo một số tài liệu liên quan còn sót lại và các sản phẩm thật. Kết quả là thủy tinh màu khi đó đã được tái hiện lại một cách chân thực, và ngày nay nhiều sản phẩm mới với nhiều màu sắc đang được bán trên thị trường.

Đặc trưng của thủy tinh Satsuma Kiriko

Các sản phẩm của Satsuma Kiriko sử dụng một kỹ thuật gọi là “phủ màu”. “Phủ màu” có nghĩa là phủ lên lớp thủy tinh trong suốt bằng lớp thủy tinh màu. Từ đó, khi chạm khắc hoa văn trên thủy tinh, sẽ tạo ra sự tương phản giữa phần thủy tinh có màu và phần thủy tinh trong suốt.

Ngoài Satsuma Kiriko, nghệ thuật Kiriko nổi tiếng của Nhật Bản còn có Edo Kiriko ở Tokyo. Đối với thủy tinh Edo Kiriko, người ta sử dụng loại thủy tinh mỏng nên nó có thiết kế sắc nét với các sắc thái rõ ràng. Trong khi đó, Satsuma Kiriko sử dụng thủy tinh dày, nên tạo ra sự chuyển đổi màu sắc bằng cách thay đổi độ sâu của vết cắt.

Sự chuyển đổi màu sắc độc đáo và hoa văn tinh tế được thực hiện bởi những người thợ thủ công cẩn thận và tỉ mẩn. Quá trình gia công sản phẩm Satsuma Kiriko có thể chia thành 6 bước chính như sau:

① Vẽ phác thảo: Dùng bút mực dầu kẻ những đường nét để tạo hình hoa văn
② Cắt thô: Sử dụng đá mài kim cương để cắt thô
③ Cắt tinh: Dùng đá mài để tạo hình thiết kế tinh xảo
④ Đánh bóng bằng ván gỗ: Đánh bóng đường nét và bề mặt trên một bánh xe xoay tròn bằng gỗ
⑤ Đánh bóng bằng bàn chải: sử dụng bàn chải để đánh bóng mịn hơn.
⑥ Đánh bóng hoàn thiện: đánh bóng và hoàn thiện sản phẩm trên một bánh xe vải cho đến khi nó sáng lấp lánh.

Thủy tinh Satsuma Kiriko ngày nay

© K.P.V.B

Các sản phẩm thủy tinh Satsuma Kiriko đã từng phát triển rực rỡ, trước khi bước vào giai đoạn suy thoái sau khi Shimazu Nariakira qua đời. Trải qua 100 năm sau đó, kỹ thuật sản xuất thủy tinh Satsuma Kiriko mới được khôi phục với sự hợp tác của nhiều thợ thủ công và chuyên gia. Kể từ đó, kỹ thuật Satsuma Kiriko đã được nghiên cứu và nhiều sản phẩm mới vẫn đang được phát triển. Bên cạnh kĩ thuật “phủ màu” truyền thống bằng cách phủ thủy tinh màu lên lớp thủy tinh trong suốt, kĩ thuật mới như “phủ 2 màu” tức là phủ thêm lớp thủy tinh màu khác lên trên lớp màu cũ cũng đang được áp dụng.

Ngày nay, người ta bán nhiều vật phẩm nhỏ như đồ phụ kiện trang trí, nhẫn,… được làm từ các vật liệu thừa trong quá trình sản xuất. Thủy tinh Satsuma Kiriko từng suy tàn nhưng đã được khôi phục thành công nhờ vào ý chí và sự nỗ lực của rất nhiều con người. Kỹ thuật này chắc chắn sẽ tiếp tục được kế thừa và phát triển hơn nữa trong tương lai.

Các sản phẩm thủy tinh Satsuma Kiriko nổi bật

[Cốc] Bộ 2 cốc thủy tinh 2 lớp (Green-Lapis Lazuli, Gold Red, Lapis Lazuli) đựng trong hộp gỗ Paulownia

Nguồn: BECOS

Cặp cốc thủy tinh này sẽ khiến bạn thích thú bởi sự chuyển đổi màu sắc chỉ có trong các sản phẩm được phủ 2 màu của Satsuma Kiriko. Kiểu dáng, kích thước đều rất thuận tiện và bạn có thể sử dụng nó trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.

Mua ngay

[Cốc] Cốc thủy tinh Kiriko màu đen trong hộp gỗ Paulownia

Nguồn: BECOS

Năm 2006, lần đầu tiên màu đen đã được đưa vào trong việc sản xuất các sản phẩm thủy tinh Satsuma Kiriko, và sản phẩm Satsuma Kuro Kiriko đã cho thấy một vẻ đẹp vô cùng hiện đại. Để ánh sáng không xuyên qua, người ta đã sử dụng kĩ thuật cắt tiên tiến dựa vào kinh nghiệm lâu năm của những người thợ thủ công.

Mua ngay

[Bình đựng rượu] Bình Tokkuri hai lớp và 2 cốc Ochoko (ngọc lưu ly) trong hộp Paulownia

Nguồn: BECOS

Đây là bộ bình và cốc uống rượu sake có màu sắc tương phản tuyệt đẹp, được phủ hai lớp màu xanh tím và xanh dương trên lớp thủy tinh trong suốt. Sản phẩm mang đến cảm giác sảng khoái và cũng rất dễ kết hợp với các bữa ăn khác nhau, không chỉ riêng món Nhật.

Mua ngay

Nếu bạn muốn gửi phản hồi về bài viết, hay có ý tưởng muốn chia sẻ, hoặc câu hỏi liên quan đến Nhật Bản, vui lòng chia sẻ trên trang Facebook của chúng tôi!

*Không thể vận chuyển sản phẩm đến một số quốc gia. Vui lòng tham khảo trang web của đại lý bán lẻ để biết thêm thông tin chi tiết.

Thông tin trong bài viết được cập nhật tại thời điểm công bố.

0 Shares:
You May Also Like