Sản phẩm thủ công truyền thống Nhật Bản: Nghệ thuật chế tác vàng lá Kanazawa

Japanese Kanazawa Gold-Leaf

Bạn có biết sản phẩm thủ công truyền thống nào được sử dụng nhiều ở các di sản thế giới tại Nhật Bản như chùa Vàng (Kinkakuji) ở Kyoto, đền Nikko Toshogu ở Tochigi, hay điện thờ Konjikido ở Hiraizumi, tỉnh Iwate không? Đó chính là vàng lá Kanazawa mà chúng tôi nhắc đến trong tiêu đề của bài viết này. Trên thực tế, vàng lá Kanazawa có độ mỏng tới 1/10.000 mm và chiếm 98% sản lượng vàng lá tại Nhật Bản. Cho tới tận ngày nay, các nghệ nhân vẫn tỉ mỉ tạo ra từng lá vàng từ những thao tác thủ công hoàn toàn bằng tay, khiến cho nghề này trở thành một trong những nghề thủ công vẫn lưu giữ được nét đẹp truyền thống của Nhật Bản.

Vàng lá Kanazawa là gì?

Vốn dĩ, vàng lá được làm bằng cách cán mỏng khối vàng đến độ dày khoảng 1 – 2/10.000 mm (0,0001 – 0,0002 mm). Với phương pháp này 2g vàng có thể chế tác thành một lá vàng có diện tích lên tới khoảng 1,62㎡. Từ xa xưa, vàng lá Kanazawa đã được sử dụng để trang trí cho các đền chùa lộng lẫy như Kinkakuji ở Kyoto và đền Nikko Toshogu ở Tochigi. Ngoài ra, chúng cũng được dùng để trang trí cho những món đồ thủ công truyền thống như đồ sơn mài Wajima-nuri.

Để đạt được độ mỏng tối ưu, bên cạnh sự khéo léo tuyệt vời của người thợ thủ công thì việc chuẩn bị giấy lót và điều kiện khí hậu thích hợp là những yếu tố quan trọng để làm ra vàng lá.

Vàng lá Kanazawa chiếm 98% sản lượng vàng lá nội địa Nhật Bản. Nơi đây được thiên nhiên ban tặng khí hậu đặc trưng của vùng Hokuriku, có độ ẩm, nhiệt độ và chất lượng nước phù hợp để sản xuất vàng lá. Bên cạnh đó, khí chất và tay nghề cùng sự kiên nhẫn, tỉ mỉ của người thợ thủ công cũng được trui rèn qua nhiều thế hệ. Tất cả những yếu tố đó đã tạo nên nghệ thuật làm vàng lá Kanazawa với lịch sử 700 năm, vẫn tiếp tục phát triển và đạt nhiều thành tựu cho đến ngày nay. Kanazawa cũng trở thành trung tâm sản xuất vàng lá số 1 Nhật Bản.

Phương pháp chế tác vàng lá Kanazawa tỉ mỉ và tinh tế

Quy trình chế tác vàng lá được chia làm các bước sau:

・Kane-awase
Vì vàng nguyên chất 99,99% (vàng 9999) quá mềm, khó tạo thành lá vàng, cũng như để kiểm soát màu sắc cuối cùng của sản phẩm, vàng được hòa trộn với một lượng nhỏ bạc và đồng để tạo nên một loại hợp kim vàng thích hợp. Cả ba kim loại được cho vào chung một chiếc nồi nung nóng đến khoảng 1.300°C tới khi nóng chảy hoàn toàn, sau đó đổ vào khuôn để tạo hình.

・Nobe-gane
Ở bước này, hợp kim vàng được cán mỏng bên trong một máy cán. Quá trình này được lặp lại khoảng 20 lần cho đến khi khối kim loại có độ dày khoảng 2-3/100 mm. Sau đó, người thợ thủ công sẽ cắt hỗn hợp này thành các hình vuông có cạnh khoảng 6cm, còn được gọi là “koppe”.

・Zumi-uchi
Ở bước này, các “koppe” sẽ được kẹp vào giữa những tờ giấy và cán mỏng hơn nữa (hình đầu tiên ở trên). Khi các “koppe” được cán phẳng thành các hình vuông 12cm, chúng được gọi là “aragane”. Các “aragane” sau đó được cắt thành bốn phần và tiếp tục cán để tạo ra các hình vuông 20cm được gọi là “koju”. Các “koju” cũng tương tự như vậy sau đó được cắt thành bốn phần và được cán tiếp thành “oju”. Sau đó, “oju” được kẹp giữa những tờ giấy đặc biệt được chuẩn bị cho công đoạn hoàn thành, trở thành “uwazumi”. Tại thời điểm này, lá vàng có độ mỏng khoảng 3/1000mm (0,003mm).

・Hiki-ire
Tại bước này, uwazumi sẽ được tiếp tục chế tác cho tới khi đạt độ mỏng 1 – 2/1000 mm. Người ta sẽ cắt uwazumi thành 12 hình vuông được gọi là “koma”, kẹp riêng lẻ từng lá giữa các tờ giấy.

・Uchi-mae
Đây là công đoạn mà thành phẩm “zumi” được kẹp giữa các tờ giấy và cố định bằng một vật gọi là “baren”, sau đó tiếp tục làm mỏng bằng máy cán (hình thứ hai ở trên). Sau khi cán xong, người ta chuyển lá vàng sang loại giấy chính đã được chuẩn bị sẵn gọi là “kami-shikomi”* và tiếp tục cán để lá vàng đạt độ mỏng 0,0001 mm.

*“Kami-shikomi” là vật liệu không thể thiếu khi làm vàng lá, dùng để kẹp giữa các lá vàng. Giấy này được làm từ giấy Washi, ngâm trong dung dịch gồm trứng, nước hồng ép và tro của quả hồng tạo nên một sản phẩm bền chắc, dù đập mạnh tới đâu cũng không bị rách. Quá trình hoàn thiện của loại giấy này rất quan trọng bởi nó quyết định chất lượng của lá vàng, và ngay cả một thợ thủ công lành nghề cũng không thể tạo ra lá vàng tốt nếu loại giấy này không đủ tốt.

Nukishigoto
Đây là bước kiểm tra chất lượng của lá vàng sau khi đã cán và di chuyển chúng vào thành từng xấp được gọi là “hiromonocho”. Người ta sử dụng đũa tre, loại đũa ít có khả năng tạo ra tĩnh điện và vật dùng để cuộn giấy gọi là “tengu tsume” để thực hiện công đoạn này. Đây là công đoạn đòi hỏi sự cẩn thận vì phải xử lý một lá vàng mỏng tới 1/10.000 mm, bởi chỉ một cơn gió nhẹ hoặc một lần phóng tĩnh điện cũng có thể làm cho lá vàng bị rách.

Haku-utsushi
Đây là công đoạn cuối cùng của quy trình sản xuất vàng lá. Người thợ thủ công sẽ cắt và xếp phần lá vàng đã được chuyển sang xấp “hiromonocho” ở bước trên (hình đầu tiên ở trên). Người ta sẽ dùng một chiếc khung tre để cắt lá vàng thành hình vuông, với kích thước chiều dài 4 cạnh lần lượt là: 10,9cm, 12,7cm, 15,8cm và 21,2cm. Người nghệ nhân bắt đầu bằng cách giữ khung bằng tay trái, dùng đũa tre nhấc từng tấm vàng lá từ xấp hiromonocho, đặt lên khung và cắt tỉa trên, dưới, trái, phải theo kích thước đồng đều. Sau đó, lá vàng được đặt trên một tờ giấy được cắt cùng kích cỡ (hình thứ hai ở trên). Và kết quả là chúng ta đã có sản phẩm vàng lá Kanazawa!

Sau khi hoàn thành tất cả các bước trên, cuối cùng chúng ta có được một tấm vàng lá Kanazawa.

Ngày nay, khi máy móc đang dần thay thế con người trong nhiều lĩnh vực, thì những người thợ thủ công vẫn dùng đôi tay tỉ mỉ và kiên nhẫn của mình để chế tác nên từng tấm vàng lá, mỗi lá vàng là một sự kết tinh của nghề thủ công độc đáo này. 

Sức hấp dẫn của vàng lá Kanazawa

“Kanazawa-haku” là một thuật ngữ chung để chỉ các sản phẩm bao gồm lá vàng, lá bạc, lá thiếc, lá đồng và các loại kim loại khác được chế tác mỏng thành dạng lá. Vàng lá Kanazawa không chỉ thể hiện một vài màu sắc đặc trưng của từng kim loại. Tùy vào sự thay đổi về tỉ lệ từng nguyên tố trong hợp kim, quy trình gia công, và cách gắn vàng lá lên các bề mặt mà sẽ tạo nên những sắc độ khác nhau trên lá vàng. Chính điều đó góp phần tạo nên sức hấp dẫn tuyệt vời của sản phẩm.

Ngày nay, vàng lá Kanazawa không chỉ được sử dụng cho các món đồ truyền thống như đồ trang trí trong các đền chùa và các mặt hàng thủ công, mà còn được sử dụng làm mỹ phẩm tinh thể vàng, rắc lên đồ tráng miệng và các món ăn, cũng như đồ trang trí kiến ​​trúc khác.

Sản phẩm đặc trưng

[Bát] Bát Oborotsuki 240 (Sơn mài) | Vàng lá Kanazawa

Chiếc bát bằng gỗ tự nhiên này được trang trí bằng hình mặt trăng huyền ảo bằng vàng lá thật, phản chiếu qua đường vân gỗ. Ngoài các món Nhật, bạn có thể sử dụng chiếc bát này để trình bày bất kỳ món ăn nào theo ý thích. Đây là một sản phẩm mà chắc chắn bạn sẽ muốn dùng vào một ngày đặc biệt để chiêu đãi những vị khách đặc biệt. Nó cũng là một món quà tặng vô cùng phù hợp.

Mua ngay

Bài viết liên quan:

▶ 14 sản phẩm cao cấp được sản xuất tại Nhật Bản có giá dưới 10.000 yên

▶ 5 bộ đũa ăn sẽ khiến bạn thích mê dụng cụ ăn của Nhật Bản

[Cốc] Coffee Cup & Saucer Set | Vàng lá Kanazawa

Sản phẩm này là sự kết hợp tuyệt vời giữa hai ngành nghề thủ công truyền thống của Nhật Bản là vàng lá Kanazawa và đồ gốm Shigaraki. Những chiếc cốc cà phê Shigaraki bằng đất nung, gợi cảm giác ấm áp này mang thiết kế “Yuzenhaku” với những họa tiết bằng vàng và bạc lá. Trong bức ảnh trên, chiếc cốc phía trước có phần lá bạc mang họa tiết asamon, còn chiếc cốc phía sau có họa tiết kanoko, đều được xem là biểu tượng của may mắn. Bộ sản phẩm này chắc chắn sẽ là một món quà tặng tuyệt vời để bạn tặng cho bạn bè và người thân.

Mua ngay

[Quạt gấp] Folding Fan Foil Beauty Kaigetsu (Unisex) | Vàng lá Kanazawa

Thiết kế của sản phẩm tạo hình ảnh mặt trăng bằng vàng lá đang trôi nổi trên mặt biển đêm. Sản phẩm được xem như một kiệt tác được những người nghệ nhân chế tác hoàn toàn bằng tay từ phần nan quạt, bề mặt quạt cho tới khâu lắp ráp. Chiếc quạt được đặt trong một hộp gỗ tùng có ghi chữ “Kanazawa-haku Sensu” (quạt giấy vàng lá Kanazawa). Chiếc hộp khiến việc bảo quản quạt trở nên dễ dàng hơn vì gỗ tùng là loại gỗ có đặc tính kháng khuẩn mạnh và hút ẩm, thường dùng để bảo quản kimono. Đây chắc hẳn sẽ là một món quà tuyệt vời cho những người thích dùng quạt gấp.

Mua ngay

[Quạt gấp] Folding Fan Chirashi Beauty Starry Sky Hoshizora (Unisex) | Vàng lá Kanazawa

Bằng một kỹ thuật đặc biệt, những người nghệ nhân đã tạo ra họa tiết mạ vàng trên chiếc quạt trông giống như có hàng ngàn ngôi sao sáng lấp lánh trên bầu trời đêm huyền bí. Hình đầu tiên ở trên là mặt trước của quạt, còn hình thứ hai là mặt sau. Với thiết kế sang trọng, chiếc quạt này đặc biệt dành cho những người phụ nữ thích trang phục màu đen đơn giản hoặc nam giới thường xuyên mặc vest.

Mua ngay

[Quạt gấp] Folding Fan Ariake Ariake (Unisex) | Vàng lá Kanazawa

Thiết kế mạ vàng và bạc của chiếc quạt này được lấy cảm hứng từ hình ảnh Dải Ngân hà thắp sáng bầu trời đêm. Mặt sau của quạt (hình thứ hai, góc dưới cùng bên phải) mang hiệu ứng chuyển màu nhẹ nhàng, tượng trưng cho rạng đông. Đây là một thiết kế trang nhã, không quá hào nhoáng hay sặc sỡ, rất hợp với trang phục kimono. Tuy nhiên, cũng chính vì thế mà khi kết hợp với các loại trang phục khác, nó đòi hỏi người sử dụng phải có một khiếu thẩm mỹ tinh tế nhất định.

Mua ngay

▶ Bấm vào đây để tham khảo thêm những sản phẩm chất lượng đến từ Vàng lá Kanazawa

Nếu bạn muốn gửi phản hồi về bài viết, hay có ý tưởng muốn chia sẻ, hoặc câu hỏi liên quan đến Nhật Bản, vui lòng chia sẻ trên trang Facebook của chúng tôi!

*Không thể vận chuyển sản phẩm đến một số quốc gia. Vui lòng tham khảo trang web của đại lý bán lẻ để biết thêm thông tin chi tiết.

Thông tin trong bài viết được cập nhật tại thời điểm công bố

You May Also Like