Giới thiệu về sản phẩm thủ công truyền thống Nhật Bản: Quạt gấp Kyo-Sensu

Quạt gấp là một loại quạt truyền thống của Nhật Bản, trong đó, quạt Kyo-Sensu, được coi là sản phẩm thủ công truyền thống quốc gia, là loại quạt lâu đời nhất có lịch sử khoảng 1200 năm. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu về nguồn gốc và đặc điểm của quạt gấp Nhật Bản nói chung và quạt Kyo-Sensu – một trong những món quà lưu niệm phổ biến nhất ở Kyoto nói riêng. Bạn cũng có thể tham khảo một vài sản phẩm quạt Kyo-Sensu phổ biến được đề cập đến trong bài viết này nếu đang có ý định tìm mua quạt.

Lịch sử hình thành và phát triển của quạt gấp Kyo-Sensu

Gryffindor / Wikimedia Commons

Quạt gấp Nhật Bản có lịch sử lâu đời, với nguyên mẫu là “Hiougi” – những chiếc quạt gỗ đầu tiên được làm ra tại Kyoto vào đầu thời Heian khoảng 1200 năm trước (khoảng năm 800). Hiougi được làm bằng cách ghép những tấm gỗ mảnh dài khoảng 30cm (gọi là mokkan) được dùng làm chất liệu viết thay cho giấy – một vật liệu quý hiếm thời bấy giờ. Chiếc quạt cổ nhất còn sót lại là chiếc quạt Hiougi được tìm thấy trong tay bức tượng Quan âm nghìn tay (Senju Kannon) tại chùa Toji, Kyoto, được ghi lại vào năm 877. Sau đó, nó trở thành một vật dụng không thể thiếu của các vị quan trong triều đình, và tiếp đến là cả nữ giới. Lúc này, bề mặt quạt được trang trí bằng cách in hình lên (giống hình trên).

猫猫的日记本 / Wikimedia Commons

Đến giữa thời Heian (khoảng năm 900), người ta bắt đầu sản xuất những chiếc quạt gấp có thể xòe ra, trông giống như cánh dơi (hình trên) gọi là “kawahoriogi” hay “kawahorisen”. Lúc này, kỹ thuật gia công vẫn còn khá đơn giản, có khoảng 5 nan quạt mỏng được gọi là “senkotsu” (hay “ogibone” – bộ khung của chiếc quạt), và chỉ được gắn giấy ở một mặt. Vào thời điểm đó, quạt gấp chỉ được sử dụng cho các hoạt động giải trí trong cung đình và giới quý tộc hoặc cho các nghi lễ tôn giáo của các nhà sư. Ngoài những mục đích này, việc sử dụng quạt nhìn chung bị cấm.

Quạt gấp trải qua những thay đổi lớn trong thời kỳ Muromachi (1336-1573). Trước đó, chúng từng được xuất khẩu sang Trung Quốc (khi đó là thời nhà Đường) trong thời Kamakura (1185-1333). Người Trung Quốc đã tạo ra một số điểm thay đổi lớn đó là dán giấy vào cả 2 mặt quạt, sau đó bán lại cho Nhật Bản với tên gọi “Karaogi” (quạt nhà Đường). Đến lúc này, người Nhật cũng học tập cách làm quạt này và bắt đầu dán giấy vào hai mặt quạt giống như chiếc quạt nhập từ Trung Quốc. Quạt gấp cũng dần được sử dụng rộng rãi trong đời sống, đặc biệt là trong rạp hát kịch Noh và trà đạo Nhật Bản.

Đến thời kỳ Edo (1603-1868), việc sản xuất quạt gấp Kyo-Sensu đã trở thành một ngành công nghiệp quan trọng dưới sự bảo trợ của triều đình, và Kyo-Sensu dần trở thành một sản phẩm thiết yếu, phổ biến trong đời sống hàng ngày của người dân.

Từ đó trở đi, quạt gấp Kyo-sensu đã tiếp tục phát triển cho đến ngày nay.

Đặc trưng của quạt gấp Kyo-Sensu

Điều đặc biệt của quạt gấp Kyo-Sensu là có rất nhiều loại khác nhau, từ những chiếc quạt có tính ứng dụng cao dùng trong đời sống hàng ngày cho đến những chiếc quạt chuyên dùng trong các nghi lễ. Có thể kể ra nhiều loại, ví dụ như “Natsu sensu” (loại quạt mùa hè, nhưng cũng có thể được sử dụng vào những mùa khác nhau trong năm), là loại quạt đặc trưng của riêng thương hiệu Kyo-Sensu được dùng để làm mát bằng những làn gió nhẹ, thoang thoảng. Quạt múa “Mai sensu” được sử dụng trong những vũ điệu truyền thống của Nhật Bản, “Shimai sensu” – những chiếc quạt có thiết kế hoa văn công phu và sang trọng được sử dụng trong các vở kịch Noh, hay “Gishiki-yo sensu” thường được sử dụng trong các buổi lễ như đám cưới.

Ngoài ra, khác với loại quạt nổi tiếng mang tên Edo sensu (quạt gấp Edo) đến từ Tokyo, do một người thợ thủ công hoàn thiện tất cả công đoạn từ đầu đến cuối, thì quạt Kyo-Sensu trải qua quy trình gồm 87 bước, được nhiều người thợ lành nghề khác nhau cùng tham gia chế tác.

Quạt chỉ được công nhận là quạt Kyo-Sensu khi đáp ứng đủ ba tiêu chí: 1) Được làm bằng vật liệu từ Kyoto (phần bề mặt của quạt) và Shiga (phần nan tre), 2) Được chế tác tại Kyoto, và 3) Được sản xuất bởi một nhà sản xuất thuộc Hiệp hội Thương mại Công nghiệp Quạt gấp và Quạt tròn Kyoto.

Quạt gấp Kyo-Sensu ngày nay

Trải qua 1.200 năm lịch sử, kỹ thuật truyền thống sản xuất quạt Kyo-Sensu vẫn không thay đổi. Vẻ ngoài tinh tế của những chiếc quạt này vẫn phù hợp với thời hiện đại.

Mặc dù vậy, nhờ kỹ thuật chế tác mới, có rất nhiều những chiếc quạt mới theo phong cách hiện đại được ra đời. Trong đó, có thể kể đến những chiếc quạt in hình nhân vật anime nổi tiếng, hay những chiếc que khuếch tán tinh dầu được làm từ chính nan quạt (ảnh trên).

▶ Bấm vào đây để tham khảo thêm những sản phẩm chất lượng đến từ Quạt gấp Kyo-Sensu

Các loại quạt gấp Kyo-Sensu

[Hand Fan] WoMen’s Silk Fan Unryu Paper Butterfly Blue | Kyoto Folding Fans

Nguồn: BECOS

Đây là chiếc quạt Kyo-Sensu thanh lịch và dễ thương với hình những chú bướm xanh đang bay lượn. Quạt được làm từ lụa và polyester, có kích thước nhỏ xinh, phù hợp với các cô gái theo đuổi phong cách nữ tính, nhẹ nhàng.

Đặt mua trên BECOS

[Hand Fan] WoMen’s Silk Fan Chaji Nadeshiko Daishokuchi | Kyoto Folding Fans

Nguồn: BECOS

A finely-crafted Kyo-Sensu fan with adorable, tiny flowers painted on. Perfect for the ladies.

*SOLD OUT

Đặt mua trên BECOS

[Hand Fan] Men’s Silk Fan Gourd Tea Bone Large Short Ground | Kyoto Folding Fans

Nguồn: BECOS

Một chiếc quạt gấp Kyo-Sensu với nan quạt in họa tiết quả bầu tượng trưng cho điềm lành, may mắn. Đây là mẫu quạt được thiết kế dành riêng cho nam giới, và rất phù hợp với những người làm văn phòng.

*SOLD OUT

Đặt mua trên BECOS

Nếu bạn muốn gửi phản hồi về bài viết, hay có ý tưởng muốn chia sẻ, hoặc câu hỏi liên quan đến Nhật Bản, vui lòng chia sẻ trên trang Facebook của chúng tôi!

*Không thể vận chuyển sản phẩm đến một số quốc gia. Vui lòng tham khảo trang web của đại lý bán lẻ để biết thêm thông tin chi tiết.

Thông tin trong bài viết được cập nhật tại thời điểm công bố